Preventie
Hoe kun je het risico op borstkanker verkleinen en waarom is vroegtijdige opsporing belangrijk? Sommige risicofactoren, zoals leeftijd en erfelijke aanleg, kun je niet veranderen. Andere factoren hangen samen met je levensstijl. Door je persoonlijke risico beter te begrijpen, kun je samen met je arts bekijken welke preventieve maatregelen en screeningsonderzoeken voor jou aangewezen zijn.
Diagnose
Ik kreeg de diagnose kanker... Deze website is een portaal die u en uw naasten zal helpen om persoonlijke informatie en antwoorden te vinden voor uw probleem.
Deze website moet een houvast en steun zijn voor patiënten op weg naar herstel en een beter leven.
Het "Diagnose" gedeelte van onze website is opgesteld in twee belangrijke delen. Ten eerste zorgen we in "Anatomie en Fysiologie" voor een basiskennis van de borst. In het tweede deel "Tumoren en aandoeningen" gaan we dieper in op alles wat met aandoeningen van de borst te maken heeft.
Verder wensen wij vrouwen te informeren die zich afvragen of zij wel een borstprobleem hebben, maar daarvoor nog niet onmiddellijk hun arts willen consulteren. Kennis en informatie kunnen dikwijls een onmiddellijke geruststelling betekenen indien de vrouw zelf in staat is het probleem te onderkennen en inziet dat hier geen specifieke behandeling voor noodzakelijk is. Anderzijds trachten we ook vrouwen te informeren bij wie wel degelijk een ernstig borstprobleem is vastgesteld, zoals bijvoorbeeld een kwaadaardige aandoening, en die goed voorbereid naar hun arts willen stappen.
Behandeling
Bij de behandeling van een borstkanker hoort meteen ook een keuze gemaakt te worden rondom de reconstructie. Er is geen fundamenteler doel van onze Stichting dan deze awareness bij de patiënten en oncologische chirurgen te brengen. Door vooraf een geïnformeerde beslissing te nemen, blazen we geen bruggen op voor een latere reconstructie zonder hierbij het oncologische aspect uit het oog te verliezen. Uiteraard primeert de overleving en zal de beslissing van de oncologische chirurg altijd voorgaan.
Op de pagina "Beslissen" staat alle informatie die u kan verwachten tijdens een eerste consultatie alvorens u de tumor laat verwijderen. Deze pagina is zeer uitgebreid en uw plastisch chirurg zal enkel die informatie vermelden die voor uw persoonlijke situatie toepasbaar is.
"Verwijderen van de tumor" vertelt het verhaal van de operatie zelf. Dit is de belangrijkste operatie want een goede wegname van de tumor is en blijft het belangrijkste. We leiden u door de verschillende vormen van wegname. Deze beslissing wordt vaak voor u genomen door een multidisciplinair team van oncologen, radiologen, pathologen, radiotherapeuten, borstverpleegkundigen, gynaecologen, oncologische chirurgen en plastische chirurgen.
In het deel "Borstreconstructie" staat alle informatie en illustratie van de verschillende soorten reconstructie met bijhorende stappen.
Revalidatie
Wie behandeld is voor kanker heeft vaak een lange periode nodig om te herstellen.
Kanker is een ingrijpende ziekte met een zware behandeling. Vaak kampen mensen nadien met psychosociale en/of lichamelijke problemen zoals stress, angst, extreme vermoeidheid, pijnlijke gewrichten, een verminderde conditie, lymfoedeem… Dit kan een grote invloed hebben op het algemeen welzijn.
Er zijn revalidatieprogramma’s die worden aangeboden door de meeste ziekenhuizen. We behandelen hier een aantal grote thema’s.
Quality of life
De levenskwaliteit is een belangrijke factor bij het omgaan met borstkanker. Daarom is het belangrijk om coping-mechanismen te vinden die werken, en die zullen van patiënt tot patiënt verschillen. Voor sommigen kan dat zijn: plezier vinden in activiteiten die zij voor de diagnose deden, tijd nemen om te genieten, vrijwilligerswerk doen, lichaamsbeweging... Van het grootste belang is dat studies hebben aangetoond dat het accepteren van de ziekte als een deel van iemands leven een sleutel is tot effectieve verwerking, evenals het focussen op mentale kracht om de patiënt in staat te stellen verder te gaan met het leven. In dit gedeelte behandelen we enkele onderwerpen die patiënten tijdens en na de behandeling ervaren en geven we informatie om deze aan te pakken.
Nazorg en revalidatie na borstkanker
Wat gebeurt er na de behandeling van borstkanker? Lees over medische controles, beeldvorming, bewegen, revalidatie, mentale steun en mindfulness.
Nazorg en revalidatie na borstkanker
Ook als je actieve behandeling voor borstkanker afgerond is, kan het herstel tijd vragen. Misschien voel je je lichamelijk minder fit, ben je vaak moe of merk je dat de ziekte emotioneel nog doorwerkt. Nazorg gaat daarom over meer dan medische controles alleen: ook je conditie, je mentale gezondheid en je levenskwaliteit verdienen aandacht. Welke opvolging je krijgt, hangt af van je diagnose en je behandeling.
Medische opvolging en controles
Na je behandeling stelt je zorgteam een persoonlijk opvolgplan op. Tijdens de controles bespreek je hoe het met je gaat, welke klachten je hebt, of er iets veranderd is aan je borst of borstwand, en of je nog bijwerkingen hebt van medicatie of eerdere behandelingen. Je zorgverleners bekijken ook of je verdere ondersteuning of een doorverwijzing nodig hebt. Hoe vaak je op controle komt, kan in de loop van de tijd veranderen en hangt af van je persoonlijke medische situatie. Noteer vooraf je vragen of nieuwe klachten. Merk je een verontrustende verandering, wacht dan niet noodzakelijk tot je volgende controle.
Hoe vaak word je gecontroleerd?
Na het einde van je volledige behandeling voor borstkanker volgt een strikte opvolging (follow-up). Zo kan een terugkeer van de kanker (recidief) tijdig worden opgespoord.
Je arts stelt een opvolgschema op maat op. Meestal is dat om de 3 tot 6 maanden in de eerste jaren en daarna jaarlijks, met een jaarlijkse mammografie.
De opvolging bestaat uit een klinisch onderzoek (een onderzoek door je arts) en een jaarlijkse mammografie. Zo nodig worden ook bloedonderzoeken of andere beeldvormende onderzoeken aangevraagd.
Ook de langetermijneffecten van je behandeling worden opgevolgd, zoals je botten bij aromataseremmers, je hart na bepaalde behandelingen en een gynaecologische controle bij tamoxifen.
Wat er gebeurt als borstkanker terugkomt, lees je op Uitgezaaide en terugkerende borstkanker.
Beeldvorming van de borsten na borstkanker
Bij de opvolging horen voor veel mensen regelmatige onderzoeken met beelden (beeldvorming), vaak een mammografie. Welke onderzoeken je krijgt en hoe vaak, hangt af van je situatie. Na een borstsparende operatie wordt het overgebleven borstweefsel meestal periodiek onderzocht. Na een borstamputatie geldt voor de geopereerde kant niet vanzelf hetzelfde. De opvolging van de andere borst en eventuele bijkomende onderzoeken worden dan per persoon bepaald. Ook je leeftijd, de dichtheid van je borstweefsel (borstdensiteit), een genetische aanleg en eerdere behandelingen kunnen de keuze van de onderzoeken beïnvloeden. Vraag je arts welke borst(en) wanneer onderzocht worden, en waarom.
Lichamelijk herstellen en regelmatig bewegen
Door de behandeling kun je last hebben van vermoeidheid, pijn, stijve gewrichten of een minder goede conditie. Misschien heb je daardoor minder zin om te bewegen. Toch kan aangepaste en regelmatige lichaamsbeweging helpen om je conditie, je spierkracht en je dagelijks functioneren weer op te bouwen. Ze kan ook bijdragen aan je mentaal welzijn. Je hoeft niet meteen intensief te sporten: wandelen, rustig fietsen en oefeningen op maat kunnen een begin zijn. Bouw je activiteiten geleidelijk op, in overleg met je behandelteam, zeker na een operatie of als je nog veel klachten hebt. Een oncologisch kinesitherapeut of een revalidatieprogramma kan je daarbij begeleiden.
Meer advies over bewegen en voeding vind je op de pagina Voeding en beweging [https://beautifulabc.com/nl/voeding-en-beweging].
Welke revalidatieprogramma's en begeleiding bestaan er?
Sommige ziekenhuizen en zorgorganisaties bieden oncologische revalidatie aan. Daarin krijg je bewegingstherapie en psychologische begeleiding, met aandacht voor voeding, sociale contacten en de terugkeer naar je dagelijkse activiteiten. Vraag je borstverpleegkundige, je behandelend arts of je kinesitherapeut welke begeleiding bij jouw situatie past.
Het EU'REKA-programma
Veel mensen met kanker zijn na hun behandeling(en) erg moe en hebben een zwakke lichamelijke conditie. Daarom namen de dienst Medische Oncologie en het Centrum voor Sportgeneeskunde van het UZ Gent als eersten in België het initiatief om na te gaan of een nazorgprogramma de levenskwaliteit van deze patiënten kon verbeteren.
Het programma bestaat uit lichamelijke training, psychologische, sociale en relationele begeleiding, en advies over de juiste voeding en levensstijl. Het was in de eerste plaats bedoeld voor vrouwen met borstkanker die een operatie, bestraling (radiotherapie) en chemotherapie achter de rug hadden. Het programma kreeg de naam EU'REKA. Daarin staat 'REKA' voor Reïntegratie van Kankerpatiënten.
De meeste erkende borstklinieken bieden een oncologisch revalidatieprogramma aan. Vraag ernaar bij je behandelende arts of borstverpleegkundige.
Mentale revalidatie na borstkanker
Ook emotioneel kan de periode na de behandeling zwaar zijn. Misschien ben je bang dat de ziekte terugkomt, voel je je onzeker bij controles, ben je somber of vind je het moeilijk om je lichaam weer te vertrouwen. Sommige mensen vinden het lastig dat hun omgeving verwacht dat alles weer 'normaal' wordt zodra de medische behandeling stopt. Je hoeft die gevoelens niet alleen te dragen. Praten met je naasten, lotgenoten, een psycholoog of een psycho-oncologisch team kan helpen. Vraag ondersteuning als angst, stress of somberheid je dagelijks leven beïnvloeden.
Meer over psychologische hulp lees je op Psychologie.
Mindfulness: omgaan met stress en onzekerheid
Mindfulness is een wetenschappelijk onderzochte methode die kan helpen om stress te verminderen. Tijdens en na een behandeling voor borstkanker kun je te maken krijgen met pijn, vermoeidheid, angst, onzekerheid of somberheid. Mindfulness leert je om op een andere manier met die klachten en de emoties die erbij horen om te gaan.
Mindfulness neemt de klachten niet noodzakelijk weg. Het kan je wel helpen om meer rust te ervaren en bewuster stil te staan bij het hier en nu. Zo leer je ook weer aandacht te geven aan kleine, waardevolle momenten in je dagelijks leven.
Mindfulnesstraining bij BABC
BABC organiseert regelmatig een yoga/mindfulnesstraining. Ze bestaat uit één introductiesessie en acht bijeenkomsten. Tijdens deze sessies leer je mindfulness stap voor stap toepassen in je dagelijks leven. Hou via onze socials en website onze events in de gaten of stuur ons een mailtje voor meer info.
Leven na de behandeling
Na de behandeling kan het tijd kosten om je werk, je gezinsleven, sociale activiteiten en ontspanning weer vorm te geven. Het helpt om herstel niet als een vaste deadline te zien. Soms blijven vermoeidheid of andere klachten langer duren. Bespreek aanhoudende of nieuwe klachten met je arts en zoek ondersteuning die bij jouw situatie past. Praktische informatie over arbeidsongeschiktheid en weer aan het werk gaan vind je op de pagina Praktische zaken tijdens en na borstkanker.
Wanneer bespreek je nieuwe klachten met je zorgteam?
Neem contact op met je behandelteam bij nieuwe klachten, klachten die blijven duren of klachten die erger worden. Dat geldt onder meer voor een nieuwe zwelling, een verandering aan je borst of borstwand, pijn zonder duidelijke verklaring, of klachten die je gewone functioneren sterk beïnvloeden. Bij zwelling van je arm, hand, borst of romp kan lymfoedeem (vochtophoping door een verstoorde lymfeafvoer) een mogelijke oorzaak zijn, maar niet de enige. Meer daarover lees je op Lymfoedeem na borstkanker.